FRÉTTIR

Fornleifastofnun Íslands
Fornleifastofnun Íslands4 days ago
Nýlega kom út umfangsmikil skýrsla Fornleifastofnunar Íslands og Gullinsniðs um íslenskar sundlaugar frá fyrri hluta 20. aldar á Suðvestur-, Suður- og Austurlandi.
Í skýrslunni er fjallað um 31 laug með laugarhúsum á svæðinu. Af þeim standa enn 15 laugarhús, sem öll voru skoðuð á vettvangi sumarið 2025. Þar er dregin upp byggingarsaga staðanna og lagt mat á ástand þeirra, gildi og framtíðarhorfur. Niðurstöðurnar sýna að stór hluti þessa byggingararfs er þegar horfinn og að víða er brýnt að grípa til aðgerða til að forða frekari eyðileggingu.
Meðal staða sem fjallað er um í skýrslunni eru Sundhöll Reykjavíkur, Seljavallalaug, Sundhöll Seyðisfjarðar, sundlaugin á Neskaupstað og sundlaugin í Sólheimum. Í henni kemur skýrt fram hversu fjölbreyttur þessi byggingararfur er; hann spannar allt frá opnum sundlaugum með látlausum laugarhúsum til yfirbyggðra sundhalla sem bera vitni um metnað og breyttar hugmyndir um sund, hreinlæti og félagslíf.
Skýrsluna má nálgast hér: https://doi.org/10.13140/RG.2.2.25088.19201
Skýrslan er liður í stærri rannsókn á íslenskum sundlaugum frá fyrri hluta 20. aldar sem Húsafriðunarsjóður hefur styrkt. Verkefnið heldur áfram sumarið 2026, þegar laugar á Vesturlandi verða kannaðar.
Fornleifastofnun Íslands
Fornleifastofnun Íslands2 weeks ago
Á dögunum kom út umfangsmikil skýrsla þar sem niðurstöður fornleifaskráningar sem unnin var á Skeiðum árin 2019-2022 eru kynntar. Vegna mikils umfangs er skýrslunni skipt í þrjú hefti en samanlagt voru skráðar tæplega 1200 fornleifar á 30 lögbýlum. Með fornleifaskráningunni eru dregin fram einkenni byggðar á Skeiðum sem og upplýsingar um landnýtingu í gegnum aldirnar. Að meðaltali voru um 37 fornleifar á hverju lögbýli en dreifingin er þó misjöfn. Ástand fornleifa á skráningarsvæðinu er fremur slæmt, en í meira en helmingi tilfella eru öll yfirborðsummerki um minjastaði horfin.
Rétt er að undirstrika hversu mikilvægum áfanga er náð með þessari grunnskráningu fornleifa á Skeiðum og með skráningunni er lagður grunnur að bættri minjavörslu og um leið auðveldari yfirsýn yfir fornleifar á svæðinu. Mikilvægi þess að skráningin sé nýtt við m.a. við skipulagsgerð er ekki bara hagmunamál sveitarfélagsins, ábúenda og landeigenda auk þeirra sem vinna við stjórnsýslu heldur allra sem hafa áhuga á þessu landssvæði og sögu þess. Skýrslurnar eru hér:
https://www.researchgate.net/publication/403316265_FS1085-19361_Skraning_fornleifa_i_Skeidahreppi_1
https://www.researchgate.net/publication/403267720_FS1085-19362_Skraning_fornleifa_i_Skeidahreppi_2
https://www.researchgate.net/publication/403316367_FS1085-19363_Skraning_fornleifa_i_Skeidahreppi_hefti_3
Fornleifastofnun Íslands
Fornleifastofnun Íslands3 weeks ago
Fornleifastofnun hefur frá árinu 2024 leitt norræna verkefnið Heritage at risk: The effect of forestry on archaeological sites and cultural landscapes in three Nordic countries. Rannsóknin er styrkt af Norrænu ráðherranefndinni og á dögunum var tekin upp samvinna við náskylt verkefni í Noregi, sjá link.

ÚTGÁFA

Smelltu á titlana til að sjá verkefnin.

Bókaskrá.
Ritrýnt fræðirit.
Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia Islandica, kom fyrst út í nóvember 1998. Með útgáfu ritsins er stefnt að því að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku. Ritstjóri er Orri Vésteinsson.
Hér má finna nýjustu rannsóknaskýrslur okkar.

MENNTUN

Fornleifaskólinn

Fornleifaskólinn var settur á stofn árið 1997, og hefur verið starfræktur á nær hverju sumri síðan þá. Hlutverk skólans er að auka þekkingu íslenskra og erlendra nemenda á íslenskri fornleifafræði. Nemendur, hvaðanæva úr heiminum hafa tekið þátt í námskeiðum skólans þar sem þeim eru kennd undirstöðuatriði íslenskrar fornleifafræði. Skólinn hefur starfað í 4 vikur á hverju sumri og fá nemendur þjálfun í uppgrefti og fornleifaskráningu en einnig er kennt með fyrirlestrum, málstofum og verklegum tímum í umsjá fornleifafræðinga og annarra vísindamanna. Þátttakendur í fornleifaskólanum þurfa að hafa hafið nám í fornleifafræði og einnig er æskilegt að áhugasvið þeirra tengist íslenskri fornleifafræði, eða fornleifafræði Norður-Atlantshafsins.

Nánari upplýsingar komar síðar hvenær skólinn verður haldinn næst.

Fornleifaskóli barnanna

Fornleifaskóli barnanna var verkefni sem Fornleifastofnun Íslands tók þátt í ásamt samstarfsaðilum úr Litlulaugaskóla í Reykjadal, Hinu þingeyska fornleifafélagi og fornleifafræðingum við Hunter og Brooklyn Háskóla í New York. Skólinn hefur einnig verið haldinn við Odda á Rangárvöllum í samvinnu við Oddafélagið.

Háskóli Íslands

Fornleifastofnun Íslands tók virkan þátt í stofnun fornleifasviðs við Háskóla Íslands og hefur haldið uppi sterkri samvinnu síðan. Heimasíða sviðsins má finna hér.

UM OKKUR

Fornleifastofnun hefur sett sér metnaðarfull markmið um hágæðarannsóknir á sviði íslenskrar fornleifafræði. Stofnunin hefur einsett sér að vera í fararbroddi vísindalegra rannsókna á íslenskum fornleifum og nær þeim markmiðum með öflugum grunnrannsóknum, nánu samstarfi við innlenda og erlenda vísindamenn og rannsóknarstofnanir, og virkri akademískri umræðu sem meðal annars birtist í öflugu útgáfustarfi. Okkar fólk.

Gagnagrunnur okkar, ÍSLEIF, hefur upplýsingar :

0 Fornminjar á landinu.

(er langstærsta safn sinnar tegundar hér á landi)