Út er komið þriðja og síðasta bindið í ritverkinu Skálholt: Excavations of a Bishop’s Residence and School c.1650–1790, Volume 3: The Ecofacts and Synthesis.
Með útgáfu þess lýkur meira en tuttugu ára rannsóknar- og útgáfuferli sem hófst þegar Fornleifastofnun Íslands hóf fornleifarannsóknir í Skálholti árið 2002. Uppgröfturinn stóð yfir í sex sumur og varð einn sá viðamesti sem fram hefur farið hér á landi.
Fyrsta bindið, The Site, kom út árið 2022 og fjallar meðal annars um rúmlega 30 byggingar sem rannsakaðar voru á staðnum. Annað bindið, The Artefacts, fylgdi árið 2024 og er helgað þeim þúsundum gripa sem komu í ljós við uppgröftinn.
Í þriðja og síðasta bindinu er sjónarhornið víkkað enn frekar. Þar er fjallað ítarlega um plöntuleifar, skordýr og dýra- og fiskbein úr uppgreftinum sem varpa ljósi á fæðu, búskap, umhverfi og daglegt líf í Skálholti. Jafnframt eru niðurstöður rannsóknarinnar í heild dregnar saman og Skálholt sett í víðara samhengi, meðal annars með tilliti til samfélags, efnahags og umhverfis.
Útgáfan er veigamikil og á sér vart hliðstæðu í sögu íslenskrar fornleifafræði. Saman mynda bindin þrjú umfangsmikið heimildasafn um líf, samfélag og efnismenningu í Skálholti og skapa um leið mikilvægan grunn fyrir frekari rannsóknir á íslensku samfélagi á síðari öldum.
Þriðja bindi Skálholtsrannsókn er nú til sölu í vefverslun Fornleifastofnunar á sérstöku útgáfutilboði:

Síðasti staðurinn sem var heimsóttur á Austurlandi nú í sumarlok var Bæjargerði í landi Sleðbrjóts í Jökulsárhlíð. Bærinn var í hvammi sem ýmist var nefndur Neðstidalur eða Bæjargerðisdalur, á bakka Jökulsár. Um hann þegja heimildir að mestu þunnu hljóði og eru minjarnar því besti vitnisburðurinn um búskap á þessum stað. Töluverðar minjar eru í hvamminum, umfangsmiklir túngarðar, óljós minjaþyrping á árbakkanum og stakar minjar á nokkrum stöðum.
Jökulsá hefur verið aðgangshörð á þessum slóðum og ljóst er að hún hefur þegar brotið mikið land Í Bæjargerðisdal. Þegar núverandi árbakki er borinn saman við loftmyndir sem teknar voru af staðnum fyrir um 50 árum má sjá að á tímabilinu hefur áin brotið a.m.k. 20 m framan af bakkanum, einmitt þar sem minjarnar eru. Á eldri loftmyndunum sjást jafnframt mun umfangsmeiri leifar af líklegu landbroti úti í ánni (sjá merkingar á loftmynd) sem benda til að undirlendi hafi verið talsvert meira á fyrri öldum.
Við rannsóknirnar nú í ágúst voru minjar á svæðinu mældar upp og borkjarnasýni tekin. Að auki var þess freistað að kanna rofabarðið við ána. Til að slíkt sé gerlegt þurfa skilyrði að vera ákjósanleg og lítið vatn í ánni, svo sniðin séu sýnileg og hægt sé að vinna neðan við rofabarðið, en einmitt þannig aðstæður voru fyrir hendi þegar staðurinn var heimsóttur nú á dögunum. Þá var um sjö m kafli af sniðinu hreinsaður að fullu og nákvæmar sniðteikningar gerðar af jarðvegs-, gjósku- og mannvistarlögum. Auk þess var stærri hluti rofabarðsins kannaður eftir því sem færi gafst og tvö svæði til viðbótar hreinsuð upp og mynduð.
Í sniðinu sáust margvíslegar mannvistarleifar, m.a. ummerki um veggi og torfhrun og önnur mannvistarlög. Annars staðar sáust einnig þykk kolalög og linsur úr öskuhaugi á einum stað í sniðinu var niðurgrafin hola greinileg, full af grjóti og kolum. Öll mannvistarlög sem skoðuð voru í sniðinu voru frá fyrstu öldum byggðar, en gjóskulag frá Heklu sem féll árið 1158 var áberandi í sniðinu og innsiglaði allar þær minjar sem þar voru kannaðar.
Ljóst er talsvert hefur gengið á minjarnar í Bæjargerði og brýnt er að rannsaka þær frekar á næstu árum áður en þær skemmast frekar. Leiðangursfólk vonast til að unnt reynist að afla frekari rannsóknarstyrkja svo hægt verði að halda rannsóknum þar áfram á næstu árum.

Óvenjumargir þeirra bæja sem kannaðir hafa verið á Austurlandi að undanförnu bera kvenmannsnöfn, s.s. Valgerðarstaðir, Þorgerðarstaðir og nú síðast Guðrúnar- eða Goðrúnarstaðir í landi Rauðholts. Ekki er ljóst hvort tilviljun ein ræður þar ferðinni eða hvort Austfirðingar hafi verið óvenju duglegir að kenna bæi við konur.

Goðrúnarstaða er fyrst getið í rituðum heimildum í máldaga Vallarneskirkju frá árinu 1541, en af textanum verður ekki ráðið hvort bærinn var þá í byggð. Ólafur Olavíus nefnir staðinn í Ferðabók sinni síðla á 18. öld og telst hann þar til fornra eyðibýla.

Túnið á Goðrúnarstöðum er um tveir hektarar að stærð og virðist þokkalegt að gæðum. Um mitt túnið rennur lítill bæjarlækur, Goðrúnarstaðalækur, og í næsta nágrenni eru góðar engjar. Ýmislegt bendir því til þess að á bænum hafi verið búið með nokkrum myndarbrag um skeið.

Í túninu er greinilegur bæjarhóll og á honum fornleg bæjartóft sem tekinn var könnunarskurður í. Skurðurinn sýndi a.m.k. þrjú byggingarstig og ljóst að byggingin hefur tekið einhverjum breytingum í gegnum tíðina. Elstu mannvistarleifarnar virðast vera frá því skömmu eftir að landnámslagið féll en þær yngstu eru yfir gjóskulagi úr Kötlugosi sem féll árið 1262. Það bendir til þess að Goðrúnarstaðir hafi a.m.k. verið í byggð fram eftir 13. öld eða jafnvel fram á þá 14. Bærinn virðist hins vegar vera farinn í eyði á 15. öld þegar gjóska úr Veiðivötnum féll, enda sáust engin merki um endurbætur eða mannvist ofan við gjóskulagið.