Seljabúskapur hefur verið stundaður í einhverjum mæli á Íslandi frá landnámi. Sel verða þó ekki algeng fyrr en eftir 12. og 13. öld samhliða miklum landbúnaða- og samfélagslegum breytingum. Sel voru einskonar útstöðvar bæja, oft inn til dala eða upp til fjalla. Markmiðið var að reka mjólkandi skepnur á beit í úthaga til þess að hlífa heimatúni jarðarinnar.

Fornleifastofnun hefur frá árinu 2022 unnið að viðamikilli rannsókn í samvinnu við Háskóla Íslands. Rannsóknin var styrkt af Rannsóknamiðstöð Íslands (Rannís). Í verkefninu var lögð áhersla á nána þverfaglega samvinnu fornvistfræði, fornleifafræði og sagnfræði. Í ár fékkst fjármagn frá Fornminjasjóði til þess að vinna að bókarhandriti um niðurstöður verkefnisins. Bókin mun heita ‚Shielings in the landscapes: Seasonality, transhumance and the farm in Iceland.‘

Niðurstöður seljaverkefnisins eru ekki aðeins mikilvægar fyrir íslenskan fræðaheim heldur eru þær líka merkilegar fyrir erlent fræðafólk sem hefur áhuga á sögu Norður-Atlantshafsins. Íslensk rannsóknagögn eru sömuleiðis í hæsta gæðaflokki þökk sé fjölda þeirra ritheimilda sem hér hafa varðveist um seljabúskap og vegna góðrar varðveislu fornleifa í úthaga. Að lokum má nefna hve auðvelt er að tímasetja margvíslegar minjar á Íslandi þökk sé gjöskulögum. Þetta á sérstaklega við árstíðabundna staði eins og sel þar sem ekki eru miklar líkur að finna gripi eða annað til aldursgreiningar.

Spennandi tímar framundan fyrir allt áhugafólk um íslenska fortíð!