vað hk.
[skilgr.] Staður á vatnsfalli þar sem fært er yfir, ríðandi eða gangandi.
[enska] ford
vaðmál hk.
[skilgr.] Heimaofið ullarefni.
[skýr.] Vaðmál var mikilvægur gjaldmiðill á Íslandi á miðöldum. Verðgildi hluta var metið í vaðmáli, kúgildum og fiskum.
[enska] homespun
varða kv.
[skilgr.] Uppmjó hleðsla úr grjóti eða torfi.
[skýr.] Vörður voru gjarnan hlaðnar sem leiðarvísar, eyktamörk eða landamerki. Oft hafa þær þó engan sýnilegan tilgang og hafa vafalaust verið hlaðnar til gamans, t.d. smalavörður, hlaðnar af smölum í hjásetum.
[enska] cairn
varnargarður kk.
[skilgr.] Garðlag, hlaðið til að verjast náttúruöflum, t.d. skriðuföllum og vatnagangi. [enska] barrier
vatnsdýr hk.
[skilgr.] Sérstök kanna í líki dýrs, notuð undir þvottavatn prests í kaþólskum sið
[skýr.] Oft voru slíkar könnur steyptar úr koparblendingi og gjarnan í líki ljóns. Vatnsdýra er víða getið í máldögum kirkna frá miðöldum en vitað er um tvö slík sem varðveist hafa úr íslenskum kirkjum; er annað úr Vatnsfirði en hitt frá Holtastöðum í Langadal.
[enska] aquamanile
vattarsaumur kk.
[skilgr.] Ákveðin tegund af saumi. Verkinu miðar áfram í lykkjum eftir sömu meginreglu og við hekl eða prjón. Með þeim aðferðum myndar þráðurinn lykkjur sem hægt er að draga úr, svo að allt verkið rakni upp. Í vattarsaumi gengur þráðurinn gegnum þær lykkjur sem fyrir eru og er erfitt að draga hann úr aftur. Notast er við þræði af takmarkaðri lengd í hvert skipti og hnýtt er við nýjum þræði þegar þarf.
[skýr.] Vattarsaumur er líklega ævaforn aðferð. Til er sænskur vöttur, unnin með vattarsaumi, sem talinn er frá því um Krists burð. Auk þess þekktist aðferðin í Perú, Egyptalandi og Persíu. Vöttur sem fannst á Arnheiðarstöðum í Fljótsdal er helsti vitnisburðurinn um þessa aðferð á Íslandi en einnig má nefna að við gerð ákveðinnar tegundar af mjólkursíum mun sama saumspor hafa tíðkast.
[enska] needle-knitting, knotless netting
vefjarskeið
[skilgr.] Sverðlaga áhald sem notað var til að slá vef.
[skýr.] Oftast voru vefjarskeiðar úr hvalbeini eða tré.
[enska] weaving sword
verbúð
kv.
[skilgr.] Búð sem vermenn lágu við í tímabundið, þar sem útræði var stundað.
[enska] fishing booth
viðaraska kv.
[skilgr.] Ljósgrá, mjúk og duftfín aska sem verður til þegar viður brennur.
[enska] wood ash
viðarkol hk.
[skilgr.] Kol sem hafa verið búin til úr viði.
[skýr.] Talað var um „að gera til kola“. Viður, oftast birki eða rekaviður en stundum fjalldrapi, var höggvinn og kurlaður, síðan settur í þar til gerða kolagröf. Þá var eldur borinn að en gröfin síðan byrgð með torfi. Þannig hélst glóð í kurlinu og var látin krauma í þrjá til fjóra daga. Afurðin var viðarkol. Viðarkol voru nauðsynlegt eldsneyti í smiðjum þar sem ljáir voru dengdir og skeifur smíðaðar.
[enska] charcoal
viðnámsmæling kv.
[skilgr.] Aðferð sem notuð er til að staðsetja og kanna mannvirki undir sverði. Þetta er gert með þar til gerðum viðnámsmæli sem mælir viðnám.
[skýr.] Í mjög einfölduðu máli má segja að grjót og þjappaður jarðvegur eins og í torfveggjum hafi annað viðnám en laus og sendinn jarðvegur. Túlkun á útkomu viðnámsmælinga getur verið býsna flókin.
[enska] resistivity survey
vikur kk.
[skilgr.] Molar og brot úr frauðkenndri harðstorknaðri kvikufroðu sem þyrlast hátt í loft upp í gosum og berast oft langar leiðir frá gosstöðvunum.
[skýr.] Vikur er léttur og flýtur á vatni. Hann er frekar grófur en molnar auðveldlega og var notaður sem slípiefni, t.d. til að fægja potta og skinn.
[enska] pumice
vörslugarður kk.
[skilgr.] Garðlag, hlaðið í úthaga til að verja svæði fyrir búfénaði, yfirleitt slægjuland. [enska] pasture boundary