Á undanförnum árum hefur Fornleifastofnun Íslands unnið að skráningu kirkna og bænhúsa á landsvísu. Heimildum um bænhús og kirkjur var safnað saman árið 1992 [1] og á árunum 2003 og 2004 fór af stað skráning á bænhúsum á vettvangi. Hefur þessi vinna farið fram víða um land, með nokkrum hléum. Fornleifafélag Barðstrendinga og Dalamanna fór þess á leit við Fornleifastofnun Íslands árið 2008 að hún rannsakaði staðsetningu kirkjuminja í Austur-Barðastrandasýslu. Meðal markmiða fornleifafélagsins er að efla þekkingu vísindamanna og almennings á sögu svæðisins með þverfaglegum rannsóknum. Ljóst er að kortlagning á kirkjustæðum verður mikilvægt skref í þá átt að endurgera íslenskt menningarlandslag á miðöldum auk þess sem grunnrannsókn af þessu tagi mun einnig nýtast við gerð áætlana um verndun þessa mikilvæga minjaflokks. Rannsóknina verður einnig hægt að nota sem samanburð við aðra landshluta þar sem kirkjur og bænhús hafa verið skráð á vettvangi.

Vettvangsvinnan felur í sér að byrjað er á því að tala við staðkunnuga, þá eru minjarnar heimsóttar, þær hnitsettar, teiknaðar, ljósmyndaðar og síðan er þeim lýst í rituðu máli [2]. Alls eru heimildir til um kirkjur og bænhús á 19 jörðum á svæðinu og þar af standa enn kirkjur á fimm þeirra. Þetta eru kirkjurnar í Garpsdal, á Reykhólum, á Stað, í Neðri-Gufudal og á Skálmarnesmúla. Á 11 jörðum þar sem vitað er að bænhús stóðu er ekki vitað um staðsetningu þeirra. Þar sem engar vísbendingar var að hafa um staðsetningu bænhússins var látið nægja að skrá bæjarhólinn. Ástæðan fyrir þessu er sú að í flestum tilfellum stóðu kirkjur nálægt bæjarhúsum. Tóftir af bænhúsum fundust á þremur jörðum, í Gautsdal, á Hofstöðum í Þorskafirði og á Múla í Kollafirði.

Það var minnst á það hér áðan að heimildir geta um 19 bænhús eða kirkjur á skráningarsvæðinu. Þessar heimildir sem hér er vitnað til eru nokkuð breytilegar. Það má því með réttu draga það í efa að þær gefi upp rétta mynd af því hvernig þessir tilteknu minjastaðir dreifðust um byggðina. Ef heimildirnar á bak við minjastaðina eru skoðaðar kemur í ljós að í flestum tilfellum var getið um bænhús í máldögum sóknarkirknanna [6] og um kirkjurnar í Kirknaskrá Páls biskups frá því um 1200 [7]. Sjö minjastaða er þó hvergi getið í máldögum né kirknaskrám. Þeir eru Gautsdalur, Kambur, Hlíð, Hofstaðir í Þorskfirði, Hallsteinsnes, Fremri-Gufudalur og Fjörður. Fimm þessara bænhúsa er getið í Jarðabók Árna og Páls en á Hofstöðum í Þorskafirði og í Gautsdal er það einungis örnefnið og tóftin sem er heimild um bænhús – og á báðum þessum stöðum hafa mannabein fundist. Skýringar á því að ekkert er minnst á þessi bænhús í máldögum gæti verið sú að þau hafi aldrei verið viðurkennd af biskupi eða fallið úr notkun mjög snemma [8]. Vitað er um fleiri bænhús sem hvergi er getið í heimildum, til dæmis voru tvö slík skráð í Þegjandadal í Suður-Þingeyjarsýslu árið 2005 [9]. Staðsetning bænhúsa geta gefið vísbendingu um aldur jarða. Á þeim jörðum þar sem heimild um bænhús finnst má áætla að hafi verið komin í byggð snemma á 11. öld.